آیا داشتن ذخایر عظیم طبیعی به تنهایی تضمین‌کننده رفاه و ثروت یک ملت است؟ پاسخ به این سوال شاید پیچیده‌تر از آن چیزی باشد که در نگاه اول به نظر می‌رسد. برای درک عمیق‌تر از توان اقتصادی کشورها، صرفاً نگاه کردن به حجم کل ذخایر کافی نیست؛ بلکه «سرانه منابع طبیعی» شاخصی است که تصویر واقعی‌تری از پراکندگی ثروت در جهان ارائه می‌دهد.

بر اساس جدیدترین داده‌های سال ۲۰۲۵، رتبه‌بندی کشورها بر اساس تقسیم ارزش کل منابع طبیعی بر جمعیت آن‌ها انجام شده است که نتایج جالبی را در بر دارد. در این گزارش، تاثیر مستقیم جمعیت بر میزان ثروت اختصاص یافته به هر شهروند به خوبی قابل مشاهده است.

صدرنشینی عربستان و قدرت کشورهای کم‌جمعیت

در این رتبه‌بندی، عربستان سعودی با سرانه خیره‌کننده نزدیک به ۹۸۴ هزار دلار برای هر نفر در صدر قرار دارد و فاصله زیادی با رقبای خود دارد. پس از عربستان، دو کشور کانادا و استرالیا با بیش از ۷۰۰ هزار دلار سرانه، به ترتیب در جایگاه‌های دوم و سوم ایستاده‌اند. موفقیت این دو کشور ناشی از ترکیبی جادویی است؛ ذخایر گسترده انرژی و مواد معدنی در کنار جمعیتی نسبتاً کم که منجر به ایجاد مزیت سرانه بسیار بالایی شده است.

ایران؛ هفتمین دارنده بزرگترین ثروت سرانه طبیعی

جمهوری اسلامی ایران در میان ۱۰ کشور برتر جهان جایگاه ویژه‌ای دارد. ایران با جمعیتی حدود ۹۲ میلیون نفر و برخورداری از ارزش کل منابع طبیعی معادل ۲۷ تریلیون دلار، توانسته است سرانه‌ای نزدیک به ۲۹۲ هزار دلار برای هر شهروند به ثبت برساند. این آمار جایگاه هفتم ایران را در سطح جهانی تثبیت می‌کند که نشان‌دهنده ظرفیت بالای زیرساختی و معدنی کشور است.

جدول رتبه‌بندی ۱۰ کشور برتر جهان (۲۰۲۵)

این تحلیل بیانگر آن است که ثروت سرانه منابع طبیعی، تصویری واقعی‌تر از پتانسیل اقتصادی کشورها ارائه می‌دهد. علاوه بر میزان ذخایر، عواملی همچون حجم جمعیت و توان استخراج و بهره‌برداری علمی از منابع، نقش کلیدی در تعیین جایگاه یک کشور دارند. در حالی که کشورهایی با وسعت زیاد و جمعیت کم (مانند عربستان، کانادا و استرالیا) مزیت ویژه‌ای دارند، کشورهای پرجمعیت حتی با وجود منابع کلان، نیازمند تلاش بیشتری برای افزایش سرانه ثروت خود هستند.

 داده‌های ارزش کل منابع طبیعی کشورها بر اساس برآوردهای سال ۲۰۲۱ از Statista و جمعیت برآوردی کشورها برای سال ۲۰۲۵ از Worldometer استخراج شده و تحلیل و تجمیع آن‌ها توسط Visual Capitalist منتشر شده است.