ژاپن از دستیابی به نتایج امیدوارکننده در پروژه اکتشاف عناصر نادر خاکی در بستر اقیانوس آرام خبر داد. بر اساس اعلام دولت این کشور، بیش از نیمی از عناصر نادر خاکی موجود در گلولای استخراجشده از اعماق دریا را عناصر متوسط و سنگین تشکیل میدهند؛ موضوعی که میتواند گامی مهم در کاهش وابستگی ژاپن به واردات این مواد راهبردی، بهویژه از چین، باشد.
در جریان یک مأموریت تحقیقاتی یکماهه که در ماه فوریه به پایان رسید، کشتی تحقیقاتی و معدنی چیکیو (Chikyu) موفق شد حدود ۵۰ تن گلولای را از عمق حدود ۶ هزار متری در نزدیکی جزیره مینامیتوری، واقع در حدود ۱۹۰۰ کیلومتری جنوبشرقی توکیو، استخراج کند. این عملیات نخستین نمونه موفق جهان از بازیابی پیوسته گلولای حاوی عناصر خاکی کمیاب از چنین عمقی محسوب میشود.
بررسی نمونههای استخراجشده نشان میدهد که حدود ۵۴ درصد از عناصر خاکی کمیاب موجود در این گلولای را عناصر متوسط و سنگین تشکیل میدهند. این گروه از عناصر به دلیل کاربرد گسترده در صنایع پیشرفته، از جمله تجهیزات دفاعی، خودروهای برقی، نیمههادیها، صنایع هوافضا و فناوریهای نوین، از اهمیت راهبردی بالایی برخوردار هستند.
در میان عناصر شناساییشده، ایتریم، گادولینیوم و دیسپروزیم بیش از سایر عناصر مورد توجه قرار گرفتهاند. ایتریم در صنایع هوافضا، انرژی و ساخت نیمههادیها کاربرد دارد، گادولینیوم در تجهیزات تصویربرداری پزشکی (MRI) و محصولات پیشرفته استفاده میشود و دیسپروزیم یکی از مواد اولیه کلیدی برای تولید آهنرباهای دائمی با کارایی بالا در موتور خودروهای برقی به شمار میرود.
این پروژه در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا کرده است که چین طی سالهای اخیر محدودیتهای صادراتی خود بر برخی عناصر خاکی کمیاب سنگین و آهنرباهای مرتبط را تشدید کرده است. این محدودیتها نگرانی بسیاری از کشورهای صنعتی را درباره امنیت زنجیره تأمین مواد معدنی حیاتی افزایش داده و ژاپن را به سمت توسعه منابع داخلی سوق داده است.
با این حال، دولت ژاپن هنوز برآوردی از حجم کل ذخایر یا عیار عناصر خاکی کمیاب موجود در منطقه ارائه نکرده است. به گفته مقامات، به دلیل محدود بودن محدوده نمونهبرداری و مدت اجرای پروژه، دادههای موجود برای برآورد دقیق ذخایر کافی نیست. قرار است ارزیابی جامع از قابلیت اقتصادی و تجاری این پروژه تا مارس ۲۰۲۸ منتشر شود.
ژاپن همچنین اعلام کرده است که از فوریه ۲۰۲۷ یک آزمایش معدنی جدید را در همان منطقه آغاز خواهد کرد. در این مرحله، هدف استخراج روزانه ۳۵۰ تن گلولای از بستر دریاست. مواد استخراجشده پس از آبگیری در جزیره مینامیتوری، برای انجام عملیات جداسازی، فرآوری و ذوب به سرزمین اصلی ژاپن منتقل خواهند شد.
این پروژه بخشی از راهبرد بلندمدت ژاپن برای توسعه منابع داخلی مواد معدنی حیاتی و افزایش تابآوری زنجیره تأمین صنایع پیشرفته محسوب میشود. در صورت موفقیت آزمایشهای آتی و اثبات صرفه اقتصادی استخراج، ژاپن میتواند به یکی از نخستین کشورهایی تبدیل شود که تولید تجاری عناصر خاکی کمیاب از بستر اعماق اقیانوس را محقق میکند.