در اواسط سال ۲۰۲۶، شرکت ملی مس شیلی، کودلکو، اعلام کرد که بر اساس یک ممیزی داخلی، مشخص شده است آمار تولید شرکت کودلکو در سال ۲۰۲۵ به میزان حدود ۲۷ هزار تن بیش از مقدار واقعی گزارش شده است. این رقم عمدتاً مربوط به موادی بود که در معادن چوکی کاماتا و مینیسترو هالس هنوز در مرحله نیمهفرآوری بودند، اما به اشتباه یا به صورت عمدی به عنوان تولید نهایی ثبت شده بودند. این اتفاق توسط خود شرکت کشف و به هیئت مدیره ارائه شد. موضوعی که شاید در نگاه اول چندان بزرگ به نظر نرسد اما تبعات بسیاری برای شرکت کودلکو به همراه داشته است.
پاداش تولید، انگیزه اصلی برای ارائه آمار دروغ بوده است
بررسیها نشان داده است که هدف اصلی از این دستکاری آمار تولید، دستیابی به اهداف تولید ماه دسامبر و در نتیجه دریافت پاداش عملکرد بوده است. حدود ۶,۳۰۰ کارمند و مدیر، مجموعاً بیش از ۱۴ میلیون دلار پاداش دریافت کرده بودند که پس از افشای ماجرا، شرکت ناچار به بازپسگیری آن شد. این رویداد نشان میدهد که سیستم پاداشدهی در کودلکو به گونهای طراحی شده بود که مدیران را به فساد اداری و گزارشگری نادرست تشویق میکرد.
اخراج فوری مدیرعامل کودلکو
پس از تأیید تخلف، کودلکو یک مدیر ارشد را اخراج کرد، هفت مدیر دیگر را مورد تنبیه انضباطی قرار داد و پرونده را برای بررسی جنبههای کیفری به دادسرای شیلی ارجاع داد.
هیئت مدیره در بیانیهای تأکید کرد که هرچند این رویداد تلخ است، اما نشاندهنده کارایی سیستم نظارت داخلی است، زیرا خود شرکت بود که تخلف را کشف و گزارش کرد. با این حال، بسیاری از کارشناسان معتقدند کشف تخلف توسط خود شرکت، به هیچ وجه از شدت مسئله نمیکاهد، بلکه پرسشهای جدیتری درباره دلایل وقوع آن ایجاد میکند.
دخالت دولت و تغییرات سیاسی
خوزه آنتونیو کاست، رئیسجمهور راستگرای شیلی که پیش از این بارها کودلکو را به ناکارآمدی و مشکلات ایمنی متهم کرده بود، از این بحران بهره سیاسی برد. او در ماه مه ۲۰۲۶، برناردو فونتین، اقتصاددان، را به عنوان رئیس جدید هیئت مدیره منصوب کرد و دو عضو دیگر هیئت را نیز تغییر داد. سپس با فشار بر هیئت مدیره، روبن آلواردو، مدیرعامل وقت را کنار گذاشت و خورخه گومز را جایگزین او کرد. وزیر معدن کشور شیلی، دانیل ماس، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، این تغییرات را گامی ضروری برای نجات کودلکو توصیف کرد.
خورخه گومز که از سال ۲۰۱۲ هدایت معدن عظیم کویاهوسی را بر عهده داشت، یکی از شناختهشدهترین چهرههای صنعت مس در شیلی است. او پیشتر سابقه مدیریت در خود کودلکو (مسئول معادن مرکزی)، معاونت عملیات در آنتوفاگاستا مینرالز و مدیرکلی در معدن لوس پلامبرس را دارد. گومز در شرایطی سکان هدایت کودلکو را به دست میگیرد که باید سه اولویت اصلی را دنبال کند: ایمنی، سودآوری و حداکثرسازی سهم دولت، و همچنین پایداری زیستمحیطی و اجتماعی. بزرگترین چالش او، بازگرداندن اعتماد ازدسترفته بازارهای جهانی و جلوگیری از تکرار چنین دستکاریهایی است.
فرصت یا تهدید؟
رسوایی دستکاری آمار در کودلکو را میتوان از دو زاویه تحلیل کرد.
از یک سو، این رویداد آسیب جدی به اعتبار بزرگترین تولیدکننده مس جهان زد و ثابت کرد که حتی شرکتهای بزرگ نیز در برابر فشارهای کوتاهمدت مالی و سیاسی آسیبپذیرند.
از سوی دیگر، شفافیت نسبی کودلکو در کشف و اعلام تخلف، و همچنین سرعت عمل دولت در تغییرات مدیریتی، میتواند به عنوان نقطه عطفی برای نوسازی نظام حاکمیت شرکتی تلقی شود.
اکنون همه چشمها به خورخه گومز دوخته شده است. اگر او بتواند ضمن اصلاح سیستم پاداشدهی و تقویت نظارت داخلی، تولید را به سطح پایدار و شفاف برساند، این رسوایی ممکن است در تاریخ کودلکو به عنوان «تلخترین درس اما ضروریترین جراحی» ثبت شود. در غیر این صورت، این ماجرا فقط سرآغاز افشای مشکلات ساختاری عمیقتری خواهد بود که هنوز پنهان ماندهاند.