هر چند که در حال حاضر بیشترین سود آوری در زنجیره ارزش مس در بخش کنسانتره است اما در نهایت اگر میخواهید به فلز مس دست پیدا کنید باید توانایی تبدیل کنسانتره به مس خالص در کارخانجات ذوب (Smelters) را داشته باشید. بر اساس جدیدترین گزارش شورای بینالمللی مطالعات مس (ICSG) در آوریل ۲۰۲۵، نقشه قدرت در بخش ذوب مس دستخوش تغییرات شگرفی شده است.
صدرنشینی بیچون و چرای چین
اگر به رتبههای اول نگاه کنیم، تسلط چین بیش از پیش آشکار میشود:
۱. نانکو کاپر (Nanko Copper) – چین: با ظرفیت عظیم ۶۷۵ هزار تن در رتبه اول جهانی قرار دارد. این ذوبخانه از فرآیند «Side-Blown» استفاده میکند.
۲. چیفنگ جینتونگ (Chifeng Jintong) – چین: با ظرفیت ۵۲۰ هزار تن در رتبه دوم قرار دارد.
۳. گوئیکسی (Guixi) – چین: متعلق به گروه «جیانگشی کاپر»، یکی دیگر از غولهای چینی با ظرفیت ۵۲۰ هزار تن که در رتبه سوم ایستاده است.
این یعنی ۳ رتبه اول جهانی متعلق به چین است.
البته که نقش چین در بخش ذوب و پالایش بر هیچکس پوشیده نیست. کشوری که تقریبا نیمی از عملیات ذوب و پالایش مس در جهان (بیش از ۱۲ میلیون تن در سال) را در اختیار دارد، طبیعی است که بزرگترین واحدهای ذوب مس جهان را نیز داشته باشد.
غولهای آسیایی و هندی در رقابت
- آدانی (Adani) – هند: ذوبخانه جدید شرکت آدانی با ظرفیت ۵۰۰ هزار تن در رتبه چهارم قرار گرفته و نشان میدهد که هند به سرعت در حال افزایش ظرفیت پالایش خود است.
- جینگوان (Jinguan) – چین: متعلق به شرکت «تونگ لینگ» با ظرفیت ۴۸۰ هزار تن رتبه پنجم را دارد.
- مانیار (Manyar) – اندونزی: این ذوبخانه متعلق به شرکت فریپورت (PT-FI) با ظرفیت ۴۷۰ هزار تن در رتبه ششم قرار دارد. اهمیت این ذوبخانه در این است که اندونزی را در زنجیره ارزش مس مستقلتر میکند.
اروپا و ژاپن؛ بازیگران سنتی با کیفیت بالا
در میان انبوه ذوبخانههای جدید آسیایی، نامهای آشنایی از اروپا و ژاپن نیز دیده میشود که همچنان با تکنولوژیهای پیشرفته فعالیت میکنند:
- تویو (Toyo) – ژاپن: متعلق به شرکت سومیتومو با ظرفیت ۴۶۰ هزار تن در رتبه هفتم است.
- هامبورگ (Hamburg) – آلمان: متعلق به شرکت «آئوروبیس» (Aurubis) یکی از بزرگترین تولیدکنندگان مس در اروپا با ظرفیت ۴۵۰ هزار تن.
- ساگانوسکی (Saganoseki) – ژاپن: متعلق به شرکت JX با ظرفیت ۴۵۰ هزار تن.
حضور کدلکو: نماد شیلی
شیلی به عنوان بزرگترین تولیدکننده معدن مس جهان، در لیست ذوبخانهها نیز حضور قدرتمندی دارد:
- چوکیکاماتا (Chuquicamata): با ظرفیت ۴۵۰ هزار تن در رتبه هشتم.
- ال تنینته (Caletones): با ظرفیت ۴۰۰ هزار تن در رتبه دوازدهم.
جدول کامل ۲۰ ذوبخانه برتر جهان (۲۰۲۵)
در اینجا لیست کامل این ذوبخانهها به همراه ظرفیت و روش فرآوری آمده است:
جهان به سمت شرق میرود
دادههای سال ۲۰۲۵ یک واقعیت غیرقابل انکار را نشان میدهد: چین هاب اصلی ذوب مس در جهان شده است. از ۲۰ ذوبخانه برتر، تعداد بسیار زیادی در چین مستقر هستند. این موضوع به چین قدرت چانهزنی بالایی در تعیین TC/RC (کارمزدهای پرداختی برای کنسانتره) میدهد.
از سوی دیگر، ورود ذوبخانههای بزرگ در هند (آدانی و بیرلا) و توسعه در اندونزی (مانیار)، نشان میدهد که کشورهای تولیدکننده و مصرفکننده در حال کاهش وابستگی خود به ذوبخانههای غربی و سنتی هستند. برای فعالان بازار، رصد ظرفیت این ذوبخانههای جدید در شرق آسیا کلید درک مازاد یا کمبود عرضه در سالهای آینده خواهد بود.