شرکت Earth-i با استفاده از فناوری پیشرفته ماهواره‌ای، فعالیت کارخانه‌های ذوب مس را در سراسر جهان رصد می‌کند. شاخص SAVANT Global Copper Smelting Index نشان می‌دهد که در ژانویه ۲۰۲۶، به طور متوسط ۱۴.۳ درصد از ظرفیت ذوب جهانی غیرفعال بوده است. این رقم پایین‌ترین سطح فعالیت برای ماه ژانویه از زمان آغاز رصد (نزدیک به یک دهه پیش) به شمار می‌رود.

چگونه SAVANT با داده‌های ماهواره‌ای کار می‌کند؟

Earth-i از تصاویر ماهواره‌های با وضوح بالا  استفاده می‌کند. این ماهواره‌ها به طور منظم (اغلب روزانه) از کارخانه‌های ذوب عکس‌برداری می‌کنند. داده‌ها شامل باندهای مرئی، مادون قرمز و گاهی ویدئوی رنگی با کیفیت بالا است.

سپس، الگوریتم‌های هوش مصنوعی، بینایی کامپیوتری و یادگیری ماشین این تصاویر را تحلیل می‌کنند. سیستم به دنبال نشانه‌های عملیاتی مشخص (operational fingerprints) می‌گردد، مانند:

• انتشار حرارت و دود از دودکش‌ها
• فعالیت کوره‌ها و تغییرات حرارتی
• حرکت کامیون‌ها و تجهیزات در محوطه
• سایر نشانه‌های بصری که نشان‌دهنده فعالیت یا تعطیلی است

هر کارخانه ذوب ابتدا نقشه‌برداری ویژگی (characterisation mapping) می‌شود تا الگوهای منحصربه‌فرد آن شناسایی شود. این فرآیند خودکار است و روزانه به‌روزرسانی می‌شود. نتیجه: شاخص SAVANT نزدیک به ۹۵ درصد ظرفیت جهانی ذوب مس (شامل چین) را پوشش می‌دهد و داده‌ها را نزدیک به واقعی‌زمانی (near real-time) ارائه می‌کند.

این روش شفاف و مستقل است؛ زیرا بر اساس مشاهده مستقیم از فضا کار می‌کند و به گزارش‌های رسمی شرکت‌ها وابسته نیست که اغلب تأخیری یا ناقص هستند.

جزئیات رکورد ژانویه ۲۰۲۶ از نگاه داده‌های ماهواره‌ای

• فعالیت ذوب نسبت به دسامبر ۲۰۲۵ حدود ۲.۵ درصد کاهش یافت.
• این اولین ژانویه در هفت سال اخیر بود که نرخ غیرفعال بودن دو رقمی شده است.
• نرخ فعلی ۶.۸ درصد بالاتر از میانگین سه‌ساله است.
• تفاوت منطقه‌ای چشمگیر است: چین (۴۵ درصد ظرفیت رصدشده) تنها ۷.۵ درصد غیرفعال داشت. اما خارج از چین، حجم ذوب فعال حدود ۱.۲ میلیون تن کمتر از ژانویه سال قبل بود.
• بیشترین افت در آسیا و اقیانوسیه رخ داد (بیش از ۸۵۰ هزار تن کمتر نسبت به سال قبل)؛ به دلیل تعطیلی دائمی PASAR فیلیپین و تعطیلی موقت Gresik و Manyar اندونزی پس از حادثه معدن گراسبرک.
• آفریقا با جهش غیرفعال بودن به ۲۸.۴ درصد بیشترین افزایش نسبی را نشان داد، هرچند کارخانه جدید Kamoa-Kakula در حال راه‌اندازی است.

تأثیر این داده‌های دقیق بر بازار مس

این سطح بالای غیرفعال بودن مستقیماً به کمبود شدید کنسانتره مس مربوط است. هزینه‌های تصفیه و پالایش (TC/RC) به محدوده منفی عمیق (تا –۴۵ دلار به ازای تن) سقوط کرد. بسیاری از کارخانه‌های ذوب خارج از چین تولید را کاهش دادند یا متوقف کردند، زیرا حاشیه سودشان از بین رفت. در نتیجه، قیمت مس بیش از ۱۲ درصد از اوج اخیر عقب‌نشینی کرد و به حدود ۵.۷۸–۵.۹۵ دلار به ازای پوند رسید. داده‌های شفاف SAVANT، که مستقیماً از فضا به دست می‌آید، به بازار کمک می‌کند تغییرات را زودتر تشخیص دهد و نوسانات را بهتر پیش‌بینی کند.

با وجود فشار کوتاه‌مدت، تقاضای ساختاری مس همچنان قوی است. اختلالات معدنی ادامه دارد و عرضه کنسانتره تنگ‌تر می‌شود. بنابراین، بسیاری تحلیلگران این دوره را موقتی می‌دانند و انتظار بازگشت صعودی قیمت‌ها را پس از عبور از این فشار دارند.

این رکورد پایین فعالیت ذوب، یکی از قوی‌ترین سیگنال‌های کمبود عرضه در زنجیره تأمین مس است – سیگنالی که ماهواره‌ها زودتر از روش‌های سنتی آن را آشکار کردند.