نشریه اکونومیست در گزارشی تازه به روندی رو به گسترش اشاره می‌کند: مهاجرت کارآفرینان و شرکت‌های چینی به اندونزی و نقش فزاینده آنها در اقتصاد این کشور. به نوشته این نشریه، ترکیبی از رقابت شدید در بازار داخلی چین و جذابیت‌های اقتصادی اندونزی باعث شده است این کشور به یکی از مهم‌ترین مقاصد کسب‌وکارهای چینی تبدیل شود.
یکی از نمونه‌های این روند DONNY ZHANG است؛ سرمایه‌گذار خطرپذیری که نخستین بار در سال ۲۰۱۵ از چین به اندونزی سفر کرد. او می‌گوید در آن زمان برایش جالب بود که نهادهای نظارتی اندونزی با کنجکاوی درباره اپلیکیشن پرداخت Alipay سؤال می‌کردند. چند سال بعد، در سال ۲۰۲۱، ژانگ به همراه همکارانش اپلیکیشنی به نام «Yup» راه‌اندازی کرد که خدمات مالی دیجیتال را برای کارگران اندونزیایی ارائه می‌دهد؛ گروهی که اغلب دسترسی محدودی به خدمات بانکی دارند.
به گفته او، اندونزی برای راه‌اندازی کسب‌وکار جذابیت‌های زیادی دارد: بازاری بزرگ در یک اقتصاد در حال رشد، فاصله جغرافیایی نسبتاً نزدیک به چین و جمعیتی که تقریباً همگی از گوشی هوشمند استفاده می‌کنند. این اپلیکیشن اکنون بیش از دو میلیون کاربر فعال دارد، بیش از ۱۰۰ میلیون دلار سرمایه جذب کرده و به نقطه سربه‌سر نزدیک شده است. عملیات مشتریان آن در جاکارتا انجام می‌شود، در حالی که دفتر تحقیق و توسعه در شانگهای قرار دارد.
ژانگ تنها نمونه از موج جدید مهاجران چینی نیست. طبق آمار وزارت نیروی کار اندونزی، این کشور در سال ۲۰۲۴ بیش از ۱۰۰ هزار مجوز اقامت برای شهروندان چینی صادر کرده است؛ رقمی که بیش از دو برابر مجموع مجوزهای صادر شده برای اتباع سایر کشورهاست. این رقم نسبت به حدود ۸۰ هزار مجوز در سال قبل نیز افزایش یافته است. برخی فعالان اقتصادی می‌گویند تعداد واقعی احتمالاً بیشتر است، زیرا بسیاری از کارآفرینان چینی در مراحل اولیه با ویزای گردشگری وارد کشور می‌شوند.
این تازه‌واردان در طیفی گسترده از فعالیت‌ها حضور دارند: از رستوران‌ها و اتاق‌های فرار گرفته تا شرکت‌های املاک و مدارس زبان. بسیاری از این کسب‌وکارها در واقع نسخه‌هایی از مدل‌های موفق در شهرهای چین هستند که به دلیل کند شدن اقتصاد چین و رقابت شدید در بازار داخلی، به بازارهای خارجی منتقل شده‌اند.
در کنار کسب‌وکارهای کوچک و متوسط، برندهای بزرگ چینی نیز حضور خود را در اندونزی به سرعت گسترش داده‌اند. چند سال پیش دیدن خودروهای برقی چینی در خیابان‌های جاکارتا نادر بود، اما اکنون این خودروها به‌طور گسترده دیده می‌شوند. در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ بیش از ۹۰ درصد فروش خودروهای برقی در اندونزی متعلق به برندهای چینی بوده است.
شرکت BYD بیش از یک میلیارد دلار برای ساخت کارخانه‌ای در استان جاوه غربی سرمایه‌گذاری کرده که ظرفیت تولید سالانه ۱۵۰ هزار خودرو را خواهد داشت. در همین حال شرکت‌هایی مانند GAC Aion، XPeng و Wuling نیز تولید محلی را آغاز کرده‌اند.
یکی از دلایل مهم جذب تولیدکنندگان خودروهای برقی به اندونزی، منابع عظیم نیکل این کشور است. اندونزی بزرگترین ذخایر نیکل جهان را در اختیار دارد؛ فلزی که در برخی باتری‌های خودروهای برقی استفاده می‌شود. شرکت‌های چینی اکنون حدود سه‌چهارم ظرفیت پالایش نیکل در این کشور را کنترل می‌کنند و در حال توسعه زیرساخت‌هایی برای تبدیل این ماده به سلول‌های باتری هستند.
مقاله پیشنهادی: آشنایی با بزرگترین معدن مس در اندونزی
در این میان شرکت CATL، بزرگترین تولیدکننده باتری جهان، در حال ساخت یک مجتمع یکپارچه تولید باتری در جاوه غربی است. همچنین شرکت Huayou Cobalt اخیراً جایگزین شرکت کره‌ای LG به عنوان شریک اصلی یک پروژه دیگر باتری شده است. مجموع سرمایه‌گذاری شرکت‌های چینی در این دو پروژه نزدیک به ۱۰ میلیارد دلار برآورد می‌شود.
مهاجران جدید چینی اغلب در مناطقی مانند «پانتای اینداه کاپوک» در شمال جاکارتا ساکن می‌شوند؛ شهری تازه‌ساز که بخشی از آن روی زمین‌های احیا شده از دریا ساخته شده است. این منطقه با آپارتمان‌های گران‌قیمت و مراکز خرید بزرگ، میزبان برندهای متعددی از چین است. از جمله رستوران زنجیره‌ای ماهی کبابی Tanyu، رستوران هات‌پات Haidilao و برند بستنی و چای شیری Mixue.
Mixue که اکنون از نظر تعداد شعبه به بزرگترین برند فست‌فود جهان تبدیل شده و حتی از مک‌دونالد، استارباکس و ساب‌وی پیشی گرفته است، در اندونزی ۲۶۰۰ شعبه دارد. این کشور پس از چین بزرگترین بازار این برند محسوب می‌شود.
با این حال، حضور گسترده چینی‌ها در اندونزی برای برخی یادآور گذشته‌ای پرتنش است. بخشی از جامعه چینی‌تبار اندونزی هنوز خاطره شورش‌های ضدچینی سال ۱۹۹۸ را در ذهن دارد؛ زمانی که صدها نفر از این جامعه کشته شدند. برخی از آنان نگرانند مناطقی مانند پانتای اینداه کاپوک در صورت تکرار چنین تنش‌هایی به هدف اصلی تبدیل شوند.
در انتها اکونومیست این‌گونه توصیف می‌کند که بسیاری از کارآفرینان چینی که به اندونزی آمده‌اند معتقدند آینده این کشور می‌تواند شبیه گذشته چین باشد؛ دوره‌ای سرشار از فرصت‌های اقتصادی. در مقابل، اقلیت چینی‌تبار اندونزی امیدوار است که گذشته تلخ خود در این کشور هرگز تکرار نشود.