گروه بورس شیکاگو یا CME Group در حال بررسی راه‌اندازی اولین قرارداد آتی عناصر نادر خاکی در جهان است. عناصر نادر خاکی برای گذار انرژی، الکترونیک و صنایع دفاعی حیاتی هستند. چین بیش از ۹۰ درصد فرآوری جهانی را کنترل می‌کند. این سلطه باعث نوسان شدید قیمت‌ها شده است. CME قصد دارد قراردادی بر پایه نئودیمیوم-پرازئودیمیوم (NdPr) ایجاد کند. این دو عنصر کلیدی برای ساخت آهنرباهای دائمی قوی به کار می‌روند. کاربرد اصلی آن‌ها در موتور خودروهای برقی، توربین‌های بادی، جنگنده‌ها و پهپادها است.
وضعیت فعلی بازار و چالش‌ها
قیمت NdPr در سال ۲۰۲۶ تاکنون حدود ۴۱٪ افزایش یافته و به بالاترین سطح از ژوئیه ۲۰۲۲ رسیده است. با این حال، این بازار بسیار نوسانی است. برای مثال، قیمت‌ها در ۱۵ ماه تا می ۲۰۲۳ حدود ۵۰ درصد افت کردند. در حال حاضر، قیمت‌ها عمدتاً در چین تعیین می‌شوند و شاخص‌های جهانی (مانند Fastmarkets و Shanghai Metals Market) بر پایه معاملات چینی هستند.
بسیاری از معادن و واحدهای فرآوری خارج از چین با مشکل تأمین مالی روبه‌رو هستند. بانک‌ها به دلیل نوسان قیمت، پیش‌بینی درآمد را دشوار می‌دانند. تولیدکنندگان نیز نمی‌توانند ریسک افت قیمت را پوشش دهند. قرارداد آتی می‌تواند این مشکلات را حل کند و به شرکت‌ها (مانند سازندگان خودروهای برقی) امکان هجینگ بدهد.
رقیب CME یعنی Intercontinental Exchange (ICE) نیز به این حوزه علاقه نشان داده، اما برنامه‌ریزی آن‌ها کمتر پیشرفته است. CME پیش‌تر قراردادهای آتی موفق برای لیتیوم و کبالت (مواد باتری خودروهای برقی) راه‌اندازی کرده و تجربه خوبی دارد.
زمینه ژئوپلیتیکی و تلاش‌های غرب
ایالات متحده و متحدانش تلاش می‌کنند وابستگی به چین را کاهش دهند. اخیراً آمریکا یک بلوک تجاری ترجیحی با شرکا تشکیل داد و ذخیره استراتژیک ۱۲ میلیارد دلاری راه‌اندازی کرد. توافق چندمیلیارد دلاری واشنگتن با شرکت MP Materials (شامل ۱۵ درصد سهام و کف قیمت NdPr) نمونه‌ای برجسته از این سیاست‌هاست.
چشم‌انداز آینده قرارداد آتی عناصر نادر خاکی
هنوز تصمیم نهایی برای راه‌اندازی گرفته نشده است. حجم پایین معاملات و اندازه کوچک بازار عناصر نادر خاکی چالش‌هایی ایجاد می‌کند. با این حال، کارشناسان صنعت این ابتکار را «قطعه کلیدی گمشده» برای ایجاد زنجیره تأمین پایدار در غرب می‌دانند. موفقیت آن می‌تواند استقلال استراتژیک غرب را در این حوزه حساس تقویت کند.